ژوئن ۲۰۱۳ در حراج ساتبیز (Sotheby’s) هنگامی که همه حاضران و کلکسیونرهای معروف، محو تماشای زیبایی گلها و برگهای یک فرش قرمز بودند، تنها پس از گذشت 10 دقیقه، فردی ناشناس با تماس تلفنی قیمتی را برای خرید آن پیشنهاد کرد که همه را شگفتزده کرد! هرچند بسیاری در آن جمع نمیتوانستند به راحتی چشم از زیبایی و مهمتر از آن تاریخ و اصالتی که در تار و پود خود پنهان کرده بود، بردارند، اما پیشنهاد قیمت آن فرد ناشناس، سه برابر بیشتر از قیمت گرانترین فرشی بود که تا به آن روز در حراجهای رسمی جهان فروخته شده بود. تقریبا کسی دیگر نمیتوانست قیمتی بالاتر برای آن فرش پیشنهاد کرده، و آن را برای خود بخرد؛ فرشی که روزگاری دور در همین نزدیکیها، در سرزمین هنرپرور ایران بافته شد؛ فرش برگ داسی کرمان یا همان گرانقیمت ترین فرش دستباف جهان. این مقاله از مجله فرشبوم به معرفی این اثر پر افتخار ایرانی میپردازد، چراکه شناخت این قالی، موجب فخر و سربلندی هر ایرانی خواهد بود. تا انتها با ما همراه باشید.
معرفی قالی برگ داسی کرمان
تا پیش از به حراج گذاشته شدن فرش برگ داسی در حراجی ساتبیز، کلکسیونر آقای ویلیام ای. کلارک (William A. Clark)از آن فرش در کلکسیون شخصی قالیهای خود نگهداری میکرد. این صنعتگر و سناتور پیشین آمریکایی، یکی از مشهورترین جمعآورندگان بزرگ قالیهای شرقی از جمله فرشهای دستباف ایرانی بوده است. اما پیش از این که این قالی به دست آقای کلارک برسد، اواخر قرن شانزدهم یا شاید هم اوایل قرن هفدهم، همزمان با دوران پادشاهی صفوی ایران این قالی برگ داسی در شهر کرمان بافته شده است.
ساختار فرش: پرزهای فرش از الیاف پشمی بسیاز مرغوب تشکیل شده که بر روی چلهای و از جنس الیاف طبیعی پنبه و ابریشم گره زده شده است.
رنگ بندی: پیش از بررسی زیبایی ترکیب رنگ این قالی، آنچه موجب شگفتی است، دوام و زنده بودن رنگهای درخشان این فرش باوجود گذشت بیش از 400 سال از زمان بافت آن است که نشان از یک فرایند بیعیب و نقص رنگرزی سنتی با استفاده از رنگهای گیاهی و طبیعی دارد. بیشتر قسمتهای مختلف فرش به رنگ لاکی بافته شده که یکی از اصیلترین رنگهای ایرانی است. سبز زیتونی، کرمی، آبی لاجوردی و… از دیگر رنگهای مورد استفاده در بافت فرش هستند که در کنار یکدیگر به خوبی هماهنگ شده و هارمونی ایجاد میکنند.
نقش: برگهای کشیده و داسمانند در زمینه فرش مهمترین نقش این قالی هستند؛ در کنار برگها وجود گلهای ظریف شاه عباسی و طرحهای اسلیمی ایرانی زیبایی فرش را دوچندان کرده است.
ابعاد: این فرش کهن ایرانی درحدود ابعادی ۲٫۶۷ × ۱٫۹۶ متر بافته شده است.
بسیاری از کارشناسان فرش بر این باورند که این قالی باتوجه به کیفیت بالای مواد اولیه و تکنیکهای حرفهای بافت که باعث استحکام ماندگاری آن در تمام این سالها شده، احتمالاً در یکی از کارگاههای سلطنتی دربار صفوی بافته شده است.
نوآوری در طرح برگ داسی
یکی از موضوعاتی قابل بحث درباره فرش منحصربهفرد برگ داسی کرمان، نوآوری در طراحی نقشه آن است. برخلاف نقشههای رایج در عصر بافت این فرش که معمولا همگی متقارن و منظم بودند، در این طرح ما شاهد حرکت و پویایی هستیم که از طریق پیچش برگهای بلند و خمیده ایجاد شده است. گسترده شدن این برگها در متن فرش علاوه بر پویایی از یک نظم سیال هوشمندانه پیروی میکند که بر زیبایی بصری فرش میافزاید.
فرش برگ داسی کرمان چقدر میارزد؟
در حراجی سال 2013 این فرش با قیمت باورنکردنی ۳۳.7 میلیون دلار به فروش رسید. عددی که تا به امروز همچنان در صدر جدول گرانقیمتترین فرشهای جهان باقی مانده است. هرچند این رقم واقعا زیاد بود اما برای اثری پرداخت شد که ارزش گذاری بر روی آن کار سادهای نیست و چه بسا بسیار بیشتر از مبلغ پرداخت شده باشد.
در طول تاریخ فرش دستباف کرمان همواره گرانبها بوده است چراکه در این شهر محل پرورش بهترین قالیبافان ایرانی بوده و تولیدات آنها تمام ویژگیهای یک قالی دستباف مرغوب را دارد. کرمان یکی از کلیدیترین مراکز بافت و صادرت فرش دستباف از دوره صفوی تا به امروز بوده است. اگر برای منزل یا محل کار خود به دنبال خرید فرش دستباف هستید، گونه کرمان، انتخابی هوشمندانه بوده که به مرور زمان بر ارزش آن نیز افزوده میشود.
|
مشاهده بازار بزرگ فرشهای دستباف کرمان
|
المان گرانقیمتترین فرش جهان در کرمان
هرچند امروز فرش دستباف برگ داسی کیلومترها از خانه خود دور است اما بانوی هنرمند کرمانی، سرکار خانم نجمه اسفندیارپور، مهندس معمار و طراح و مجری المانهای شهری، آن را به خانه خود بازگرداندند اما نه به شکل قالی! بلکه با استفاده از هنر کاشیکاری نمونهای از آن ساخته تا اهمیت وجود این فرش در تاریخ شهر کرمان و کشور ایران را به بینندگان نشان دهد. این کاشیکاری زیبا با ابعاد 12*7 متر در بوستان جبلیه شهرکرمان قرار گرفته است. کمتر کسی بدون لمس این اثر باور میکند که چنین اثری با این ابعاد نقاشی یا بنر تبلیغاتی نباشد. بیشک این زیبایی حاصل هنر و شکیبایی هنرمند آن است که صدها قطعه ریز آجر را در کنار یکدیگر قرار داده تا به این وسیله یکی از معروفترین آثار هنری دور از ایران را به همه بشناساند.
این کاشیکاری تنها نمونه بازسازی یک فرش به منظور زیباسازی یک فضای شهری نیست. در تبریز نیز نمونهای از آن وجود داشته که در مقاله ویژگیهای فرش سنگی تبریز پیشتر به آن اشاره کردهایم.
سخن پایانی
هرچند سالها از برگزاری مراسم حراج 2013، میگذرد اما تا امروز هیچ فرش دیگری نتوانسته است که رکورد قیمت بیسابقه فرش برگ داسی کرمان را بشکند. این فرش دستباف ایرانی یک اثر تاریخی و هنری کمنظیر است که نمونه مشابه به آن شاید دیگر در جهان پیدا نشود! کمیاب بودن نمونه مشابه و از همه مهمتر تکنیک بافت و هنری که ریشه در ذوق ایرانی دارد، این فرش را چنان ارزشمند کرده است که به نظر میرسد تا سالها بیرقیب بماند. به راستی که ارزش فرش ایرانی در سطح جهان شناخته شده، چه نیکو است که ما نیز بر این ارزش ارج نهیم و در خانهها و محل کار خود به جای فرشهای ماشینی یا فرشهای مدرن، از قالی دستباف ایرانی استفاده کنیم. برای خرید آنلاین فرش و تحویل آن درب منزل خود، همین حالا از دهها حجره فروش فرش آنلاین ما دیدن کنید.
نوشته: مریم مصطفوی
